Reizigers in de zeventiende eeuw

Reizen met een spaarzame tong, open geest en gesloten gemoed

Een lijstje van Rome

Tijdens zijn Grand Tour in 1682 bezocht de rijke Gerard Horenken de stad Rome. In tegenstelling tot de meeste Nederlandse bezoekers werd Horenkens reis opgetekend door zijn 'ephorus', zijn tutor en reisgids Carolus Casparus Neander. Neander schreef in een nauwkeurig en goed leesbaar (!) handschrift over de Italiaanse steden die het tweetal bezocht. Zijn verslag is tamelijk beknopt - misschien omdat Neander de meeste tijd kwijt was met het in de gaten houden van zijn student. Rome bevatte 'ontellicke andere dingen, te lang [om] te specificeren'. Neander ontsloeg zichzelf van de taak een lange uiteenzetting over Rome te geven en maakte in de plaats daarvan een korte notitie van alle inwoners van de stad, de 'Nota delle anime vive, che i troccuno in Roma'. Neander vatte de stadsdynamiek van Rome samen in een beknopt lijstje met onder andere priesters, gevangenen, hoeren en 'Moren': Notitie van de levende zielen, die ik gevonden heb in Rome op Pasen in het jaar 1682 Parochies: 82 Huizen en families: 29.306 Bisschoppen: 59 Priesters: 2406 Monniken en religieuzen: 3718 Nonnen: 2462 Studenten en scholieren: 1057 Hovelingen van kardinalen: 2583 Armen in het armenhuis: 4072 Gevangenen: 426 Mannen van alle leeftijden: 69.634 Vrouwen van alle leeftijden: 50.107 Geschikt voor de communie: 90.402 Ongeschikt voor de communie: 29.339 Communicanten: 89.554 Niet-communicanten: 413 Hoeren en lichtekooien: 772 'Moren': 13 Dwepers: 63 In totaal zijn er: 119.741 [caption id="attachment_232" align="aligncenter" width="402"]Schermafbeelding 2016-01-25 om 14.23.38 Neander, Carolus Casparus. Korte reijsbeschrijvinge [...] 1680-1683. Hs. Groninger Archieven HA Menkema en Dijksterhuis 289, p. 93.[/caption]